FEZ 

Pierwsza stolica królestwa z roku 808 za panowania Idrysa II, następnie jeszcze dwukrotnie, w XIII wieku za panowania dynastii Merynidów i w XIX wieku za panowania Mulaja Abdallaha, duchowy i kulturowy ośrodek tradycyjnego Maroka: Fez jest miastem o wielkiej różnorodności, miastem wyjątkowym.
Obok miasta o charakterze europejskim, wybudowanego po pierwszej wojnie światowej, Fez obejmuje też dwie dzielnice historyczne -Fez El Jedid („Nowe Miasto”) i Fez El Bali („Stare Miasto”).
Z kolei Fez El Bali również składa się z dwu dzielnic.

 FEZ, NAJBARDZIEJ KRÓLEWSKIE Z KRÓLEWSKICH MIAST 
   W 818 roku hidżry wiele setek rodzin muzułmańskich, wypędzonych z Andaluzji przez armie chrześcijańskie, osiedliło się na prawym brzegu wadi Fez. Siedem lat później 300 rodzin z Kajrawanu osiedliło się na przeciwnym brzegu rzeki.
Uchodźcy z Andaluzji przywieźli ze sobą umiejętności i wiedzę cywilizacji będącej u szczytu swej chwały. Dzielnica andaluzyjska urzeka świetnością i obfitością budowli. Pałace rywalizują ze sobą ornamentyką: rzeźbionymi boazeriami i brązami, wielobarwnymi mozaikami, ozdobnymi muszarabami, kolumnami i stiukami.

O dwa kroki dalej monumentalny portal Meczetu Andaluzyjskiego zaprasza wiernych do modlitwy. Zwieńczona swym zielono-białym minaretem medresa El Sahrij (1321) zdaje się ociekać bogactwem ozdób. W murach wszystkich medres skrywają się dziedzińce wyłożone marmurem lub onyksem, przez na wpół uchylone drzwi zdają się one być świątyniami światła. Przez okna dobiega głos dzieci śpiewających psalmy. Kto nastawi ucha, ten usłyszy wibrujące jak struny więzi łączące naród z jego kulturą, ziemię z niebem, materię z duchem.

Przybyszom z Kajrawanu miasto zawdzięcza wspaniały meczet Kajrawijjn (El Qaraouiyyîn) z lśniącym dachem krytym szmaragdową dachówką. Meczet ten jest najstarszym ośrodkiem nauczania w całym zachodnim świecie, starszym od Oksfordu i Sorbony, i do jest jednym z ważniejszych ośrodków intelektualnych Maghrebu. Jego biblioteka, jedna z największych na świecie, zawiera kolekcję 30.000 woluminów oraz jeden wspaniały egzemplarz Koranu z IX wielu. Szkoła założona została w roku 857 i była stopniowo rozbudowywana aż do roku 1317. Jest ona świadectwem wiary i religijnej żarliwości.

Gdy w XIII wieku władzę w państwie przejęli Merynidzi, uznali Fez al Bali za miasto zbyt małe dla pomieszczenia pałaców godnych ich świetności. Budowle te wznieśli zatem poza miejskimi murami, a wokół nich założyli ogrody, wybudowali meczety, szkoły koraniczne, suki... W ten sposób narodził się nowy Fez, lub inaczej Fez al Dżedid.
Wielka ulica Merynidów (rue des Mérinides) i plac Alawitów (place des Alaouites) stanowią newralgiczne centrum tej części miasta. Dar El-Makhzen, pałac królewski ze złoconymi bramami, wychodzi na esplanadę, z której bierze początek ulica Bou Khessissat ze stojącymi wzdłuż niej domami z drewna i kutego żelaza.
Kilkaset metrów dalej znajduje się cmentarz żydowski. Przestrzeń usiana nieskalanymi grobami, stanowi oazę ciszy w sercu dzielnicy żydowskiej Mellah.
Wzdłuż przecinającej tę XV-wieczną enklawę niezwykle ruchliwej ulicy Meryninidów, rozrzucone są liczne sklepy złotników.
Mały królewski zespół pałacowy (mechouar) otoczony murami obronnymi, prowadzi do dzielnicy Mulaja Abdallaha, do starego Pałacu Królewskiego (Vieux Mechouar) i otaczających go ogrodów.
Delikatny szelest liści zdaje się opowiadać przechodniowi długą i pasjonującą historię tej dzielnicy. Ulica ta, która dawniej służyła do organizowania królewskich parad, wychodzi na manufakturę kobierców Bab Al Makina, dziś dostępną dla zwiedzających.
Na południe od dzielnicy Fez El Jedid rozciąga się miasto nowoczesne o szerokich ulicach. Przez całą tę nowoczesną dzielnicę Fezu przebiega aleja Hassana II (avenue Hassan II), obsadzona zielenią i wodnymi zbiornikami migocącymi w słońcu.
Trasa spacerowa wzdłuż ulic i placów Fezu jest tak urocza, że bez najmniejszego żalu można ją przejść dwukrotnie: o świcie, w świetle spływającym od wzgórz oraz o zmierzchu, gdy słońce obmywa czerwienią i ochrą kaskady dachów i kopuł. Jest to naprawdę królewski widok, który niewątpliwie pozostanie w pamięci jak ciepłe zaproszenie do ponownego odwiedzenia tego miasta.
 

Patrząc na Fez z oddali, spoglądając na morze dachów łagodnie opadające od miejsca, w którym drzemią groby Merynidów, któż domyśliłby się, że miasto to kryje w sobie tak wielkie ożywienie? Najlepiej i najprzyjemniej jest zwiedzać Fez spacerując bez pośpiechu i bez celu, podążając spontanicznie za przepływającym przez jego ulice miejskim gwarem, pozwalając prowadzić się swym własnym zmysłom, wychwytującym tysiące sygnałów-drogowskazów: miękkość wełny, szklanka gorącej herbaty, zapach korzeni i wędzonych potraw na suku, wielobarwny blask motków przędzy wiszących na bazarze z barwnikami, smak pieczystego i ciastek miodowych, gwar ludzki, tępe odgłosy narzędzi dobiegające naprzemian z różnych stron... i Zgubić się w tym labiryncie uliczek, schodów, pasaży, podcieni i zaułków to najlepszy sposób na przeżycie fascynującej autentyczności tego zazdrośnie strzeżonego świata.

MAROKO LASÓW I ŹRÓDEŁ 
Jeziora o kryształowo czystej wodzie, głęboka zieleń lasów, potężne góry Atlasu Średniego: region Fezu ukazuje inne, nieznane i urzekające oblicze Maroka. Wystarczy przejechać parę kilometrów, aby ze zgiełku miasta przenieść się w ciszę wielkich przestrzeni. Wycieczkę można by zacząć od obejrzenia pól golfowych w pobliżu Fezu, na których skupiają się różnorodne elementy przyrody, wspaniale zaaranżowane przez słynnego projektanta terenów do gry w golfa Cabella B. Robinsona. Następnie koniecznie musisz zobaczyć wielowiekową puszczę cedrową, porastającą zbocza Atlasu, z mieszkającymi w niej magotami (gatunek małp) i ostatnimi żyjącymi panterami cętkowanymi. Możesz podziwiać tu jednocześnie barwy i atmosferę wszystkich pór roku i wszystkich pór dnia: czystą biel zimy, delikatną zieleń wiosny, błękit brzasku i płomienną zorzę zmierzchu.
SIDI HARAZEM

Lecznicze właściwości tego gorącego bogatego w magnez źródła znane były już za czasów Leona Afrykańczyka, arabskiego geografa z XVI wieku. Dziś z dobrodziejstw tych wód korzysta się w sposób komfortowy w nowoczesnych cieplicach. W przerwie między dwiema szklaneczkami źródlanej wody pospaceruj w pobliżu białego budynku Koubba z grobem marabuta Sidi Harazema. Pośród eukaliptusów, palm i oleandrów możesz dojrzeć zabytkowy święty basen przykryty kopułą. Zaplanuj kontynuowanie wycieczki aż do przełomu rzeki Sebu. Podczas jazdy możesz podziwiać zapierające dech panoramy, widok na Fez, góry Rif, Atlas Średni i na sam przełom wydrążony przez wadi Sebu w wapiennej skale o czerwonawym zabarwieniu.

Imouzzer do Kandar

To stare berberyjskie miasteczko położone na wysokości 1345 m n.p.m. przez cały tydzień z wyjątkiem poniedziałku, dnia, w którym odbywa się suk, oddycha atmosferą głębokiego spokoju.
Odwiedź interesujące podziemne siedziby wydrążone w kazbie Ait Serghouchen. Wyrusz na emocjonujące wyprawy w poszukiwaniu tryskających w pobliżu miasteczka źródeł. Wdrap się na dżabel Abad, najwyższy szczyt Kandaru (1768 m. n.p.m.) Gzie nie spojrzysz, Twoje oczy radują się niewiarygodnym widokiem. Spokojna równina Sais, płaskie dachy Fezu najeżone minaretami, Meknes rozpościerające się na wzgórzu, a w oddali górski masyw Rif...

SEFRU

Gościnne i kojące swym spokojem miasteczko Sefru rozpościera się wśród sadów na wysokości 850 m n.p.m. Osłonięte starymi murami obronnymi kręte uliczki uczepione są skały. Od Kubby, grobu marabuta Sidi Ali Bou Serghina, wzrokiem obejmujesz szeroką, zieloną równinę. Źródła, strumienie i wodospady unoszą Cię ze sobą ku królestwu wody żywej.

TAZA

Założona w X wieku przez Berberów, usytuowana na szlaku łączącym żyzne ziemie zachodu ze stepami północy Taza była bogatą i silną twierdzą. Górujące nad nowoczesnymi dzielnicami stare miasto obfituje w zabytki, wspaniałości i ciekawostki: XII-wieczne mury miejskie, bastion starej kazby, targ zbożowy, suki, na których można kupić wyroby z plecionki, biżuterię, kobierce tkane w górach przez Berberów Beni Uarain, zadziwiający, rozszerzający się ku górze minaret meczetu targowego, Dar El Makhzen, Wielki Meczet, w którym możesz zobaczyć jeden z najpiękniejszych brązowych świeczników w Maroku migoczący 514 oliwnymi lampkami...
Po obejrzeniu zabytków historii, nie omieszkaj pozachwycać się urokami przyrody. Region Taza jest naprawdę przepiękny. Rosną tu lasy korkowe, cedry, wysokie paprocie, tryskają źródła, szumią wodospady, drzemią jeziora.Masyw górski dżabel Tazzeka jest tak urokliwy, że na jego terytorium utworzono park narodowy. Trudy wspinaczki na szczyt (1980 m) zostają nagrodzone możliwością radowania się przepiękną panoramą zalesionych gór masywu Tazzeka i ośnieżonych szczytów Atlasu Średniego.

RAJ DLA SMAKOSZY

Fez jest z całą pewnością stolicą gastronomii. To stąd właśnie pochodzi legendarna i smakowita pastilla: wielowarstwowe i lekkie jak bibułka ciasto z zawiniętym weń farszem z siekanego gołębiego mięsa, cukru, migdałów i przypraw. Gdy spacerując ulicami zobaczysz sprzedawcę nugatu, nie wahaj się ani chwili: musisz skosztować również i tego specjału.

BŁĘKITNE SKARBY MUZEUM DAR-BATHA

W pobliżu ślicznej medresy Bou Inania znajduje się pełne skarbów muzeum Dar-Batha. Obejrzyj kolekcję ceramiki: najpiękniejsze naczynia w całym Maroku wykonywane są z zastosowaniem techniki i umiejętności opracowanych przez rzemieślników z Fezu. Słynny „błękit z Fezu” służy z reguły za tło, na którym wykonywane są ozdobne geometryczne motywy.***

ZOBACZ KONIECZNIE: 
ŚWIĘTO WIŚNI
W czerwcu mieszkańcy Sefru świętują powrót wiśni. Z uroczystą procesją wyruszają do grobu proroka Daniela. Jest to wyśmienita okazja do ujrzenia żywego folkloru Atlasu Średniego. Po ustaniu radosnego tumultu arabskiej zabawy jeździeckiej (fantasia), przychodzi kolej na śpiewy i wiejskie tańce.
NA DNO JASKINI
Niedaleko Fezu znajduje się głęboka na 180 m pionowa jaskinia. Dzięki zainstalowanym tu schodom, możesz zejść na samo dno do prawdziwego podziemnego pałacu. Sale i galerie zdają się być nawiedzone przez dziwaczne postaci. Są to stalaktyty, stalagmity i stalagnaty, którymi najeżone są ściany jaskini. Całość tworzy prawdziwą mineralną feerię.

WODA MULAJA JAKUBA
Bawiąc w tych okolicach, koniecznie należy zażyć kąpieli u wód! Gorące lecznicze źródła Mulaja Jakuba są doskonałe na dolegliwości reumatyczne, choroby górnych dróg oddechowych, choroby skóry i schorzenia ginekologiczne. Bądź jedną z pierwszych osób, które skorzystają z komfortowej, luksusowej, najnowocześniejszej i dopiero co otwartej stacji termalnej Moulay Yacoub oraz z kompetencji pracującej w niej obsługi medycznej.